SESORAH

Sesorah ikutembung liya saka pidhato. Pidhato iku medharake gagasan sarana lesan kang di tujokake marang wong akeh. Akeh tembung kang maknane padha karo sesorah antara liya tanggap sabda, tanggap wacana, medhar sabda, sabda tama, lan liyane-liyane. Sanajan tegese padha, tembung -tembung mau kudu patitis anggone ngepasake. Kudu cocog karo unggah-unnguhe.

A. Maca lan nemokake struktur lan kaidah teks sesorah

Sesorah Halalbihalal[1]

Assalamualaikum warahmatullahiwa barakatuhu,[2]

Bapak-bapak lan ibu-ibu, kaum muslimin-muslimat ingkang satuhu kinakbekten. Minal aidzin wal faidzin.[3]

Mangga sesarengan kula dhereaken ngonjungaken pudya puji sukur dhumateng ngarsanipun gusti ingkang Maha Agung, Allah SWT, ingkang sampun paring taufik sarta hidayah.[4]

Ing kalodhangan menika keparengna kula ngadeg ing ngarsa panjenengan sedaya, saperlu ngaturaken perkawis sakedhik gegayutan kaliyan acara  "Apura ingapura" utawi "Halalbihalal" warsa 1473 H menika.[5]

Kados ingkang sampun kawuningan bilih minggu kapengker, umat islam saindenging Nuswantara samya nindakaken shalat ied.[6]

Ing wekdal ingkang sae menika mugi-mugi para kaum muslimin dalah muslimah kepareng njangkepi ibadah siyam kanthi paring zakat fitrah.[7]

 Mekaten lan semanten atur kula, nyuwun pangapunten tumrap sedaya kaladuking atur sarta muranging trapsila.[8]

Wa assalamu'alaikum warahmatullahi wa barakatuhu.[9]

Saka tuladha ringkes teks sesorah ing sisih kiwa, bisa di temokake ragangan bakune sesorah, kang nyakup 9 perangam, yaiku :
1.) Irah-irahan
2.) Salam pambuka
4.) Pakurmatan
5.) Purwaka basa utawa pambuka
6.) Andharan wose sesorah (yen perlu)
7.) Pengarep-arep (pangajab)
8.) Wasana basa utawa panutup
9.) Salam panutup

Tujuane sesorah :

1.) Kanggo menehi pengerten utawa kawruh
2.) Kanggo menehi kabar utawa informasi marang wong liya
3.) Aweh panglipur
4.) Suka pangrimuk(mbujuk) supaya melu apa kang di andhara pamicara.

B. Nanggapi pokok-pokok isine teks sesorah

Siku cak-cakane mung sairing, tegese kang aktip tumindak mung kang sesorah, dene kang ngungokake ora nduwe wenang liya kajaba mung nampa. Tanggapan marang isine sesorah ora bisa di wedharake langsung sabubare ngungokake sesorah, nanging milih wektu kang ngepasi. Tatacarane wong menehi nanggapi nganggo basa kang sopan para siswa kudu nggatekake sapa kang sesorah mau. Kalungguhane luwih dhuwur, sababag, utawa luwih asor tinimbang kang nanggapi. Kanthi mangkono,kang nanggpi bisa nemtokake nganggo basa ngoko, krama, utawa krama alus.

C. Nulis teks sesorah kanthi ragam basa padinan

Kaya kang wis kaandharake ing ngarep menawa ragangan(struktur) wis gumathok, yaiku irah-irahan; salam pambuka; pakurmatan; purwaka basa utawa pambuka; wos utawa intine sesorah; andharan wose sesorah(yen perlu); pangajab; wasana basa utawa panutup; lan salam panutup sawise nulis ragangane, banjur dimekarake nganggo basamu dhewe.

D. Maca teks sesorah kanthi nyuara

Maca kanthi nyuwara iku maca kang ditujukake marang wong liya. Amarga di tujokake marang wong liya kang ngrungokake, mula sapawae kang maca kudu bisa ngucapke kanthi: sewara kang cukup, kedal kamg cetha, lan unjal napas kang pener. Menawa anggone maca adu arep karo kang ngrungokake, kajaba perkara telu mau katambah pamulad kang nyumadulur(komunikatif).

Swara kang cukup tegese kang ngrungokake bisa krungu kanthi cetha lan kepenak, ora keseron ya ora kelirihen. Kang dikarepke kedal kang cetha iku swarane tembung siji lan sijine kudu jelas bedane swarane /d/,/dh/,/t/,/th/,/a/,/o/,/u/, lan liyane-liyane kudu cetha. Unjal napas iku yen ing basa indonesia di arani tempo lan penjedaan. Tempo iku gegayutan karo alon-lindhike anggone maca, dene penjedaan iku gegayutan karo titik utawa komane anhhone maca.

~mugi-mugi migunani kangge panjenengan sedaya~

Sumber : Gegaran Nyinau Basa Jawa 2 kelas XI SMA/SMK/MA